خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





عملیات کشاورزی خوب

    Good Agricultural Practices

    عملیات کشاورزی خوب :
     برنامه محافظت از ایمنی محصولات غذایی برای دستیابی به سلامت مصرف کننده است.
    بیشترین تمرکز بر روی کاهش ریسک مربوط به آلودگی های میکروبی و آفت کش ها است
    .

    GAP عملیات تولید، برداشت و همچنین عملیات پس از برداشت که شامل بسته بندی در محل می باشد را پوشش می دهد.

    محصولات غذایی اولین حلقه از زنجیره تولید تا مصرف نهایی مواد غذایی بوده و رعایت اصول عملیات کشاورزی خوب اولین گام ضروری برای تضمین ایمنی مواد غذایی محسوب می شود. 


    عملیات GAP بر مبنای سیستم تجزیه و تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی و اصول مدیریت کیفیت و با تاکید بر شش پارامتر کلیدی در نظر گرفته شده است.

    1- موقعیت مزرعه

    2- ساختار مزرعه

    3- شرایط محیطی مزرعه ( خاک و مواد مغذی)

    4- نگهداری مزرعه ( بهداشت و تمیزی)

    5- عملیات/ تکنیک ها/ متدهای مزرعه داری ( استعمال آفت کش ها و کودهای شیمیایی، مدیریت آفات وبیماری ها و عملیات پس از برداشت)

    6- مدیریت مزرعه ( سوابق، قابلیت ردیابی و آموزش کارکنان)

    1- موقعیت مزرعه:

    - زمین مزرعه باید مورد ارزیابی قرار گرفته و برای کاربری کشاورزی مناسب باشد.

    - کسب اطلاع از سوابق کاربری قبلی زمین اهمیت زیادی دارد زیرا به کمک آن می توان ظرفیت های احتمالی را شناسایی نمود.

    - ارزشیابی فشارهای زیست محیطی منتقل شده و پیشگیری از آنها یا معرفی تدابیر اصلاحی توسط کشاورزان  و یا کارشناسان فنی باتجربه مفید خواهد بود.

    2- ساختار مزرعه:

    مناطق زراعی، انبارداری و بسته بندی باید تمیز و منظم نگهداری شوند. چیزهای غیرضروری، ضایعات و علف های هرز اطراف محل تولید باید بلافاصه برچیده شوند.

    سیستم های آبیاری باید بازدید و نگهداری شود، که از آبیاری اثرگذار اطمینان حاصل  شود.

    تمام تجهیزات بکار گرفته شده در کاشت، برداشت و انبارداری محصولات باید به ترتیبی تعمیر و نگهداری شوند که این عملیات در شرایط بهینه قابل انجام باشند.

    پلات های مزرعه باید به وضوح مشخص و علامت گذاری شوند

    3- محیط مزرعه

    خاک:

    خاک مزرعه نباید به فلزات سنگین آلوده باشد. آنالیز فلزات سنگین باید هر سه سال یک بار انجام شده و مقدار آنها نباید از حدود ایمنی مجاز تجاوز کند.

    تا زمان آماده سازی مجدد خاک برای کاشت، باید نمونه های خاک از نظر آلودگی به فلزات مورد آنالیز قرار گرفته باشند.

    سوابق مربوط به آزمایش فلزات سنگین که از آزمایشگاه معتبردریافت شده اند باید نگهداری و در هنگام ممیزی ارایه شوند.

    زمین کشاورزی نباید برای فعالیتهای غیرکشاورزی مورد استفاده قرار گیرد زیرا ممکن است با ارگانیسم های پاتوژنیک یا مواد شیمیایی سمی آلوده شود.

    آب:
    منابع اولیه و ثانویه ی آب باید شناسایی شوند
    .

    در صورت امکان باید با نقشه برداری، زمین را بطور کامل شناسایی نموده و اثرات مربوط به جریان آب وباران الگوبرداری و مورد مطالعه قرار گیرند.

    استخر یا برکه مورد استفاده برای کشاورزی که برای آبیاری گیاهان یا استعمال آفت کش ها مورد استفاده قرار می گیرد باید کیفیت خوبی داشته باشد.یعنی:

    1- استخر یا برکه نباید حاوی آشغال و علف های هرز باشد.

    2- حیوانات به استثنای ماهی باید به دور از استخر نگهداری شوند.

    3- پساب مستقیم مناطق کاشته شده و فاضلاب ها نباید به آب استخرراه پیدا کرده و با آن مخلوط شوند.

    4- نگهداری مزرعه:

    - نباید اجازه داد که حیوانات به داخل مناطق کاشت، گلخانه ها، انبارها و سالن های بسته بندی وارد شوند.

    - فضاهایی که برای بسته بندی مورد استفاده قرار می گیرند باید طبق روش های مشخص و برنامه زمان بندی شده تمیز شوند.

    - برای کارکنان مزرعه باید سرویس بهداشتی مناسبی ساخته و از آنها بخوبی نگهداری شود. منبع آب توالت ها نباید توسط آب باران یا ریزش های خارجی آلوده گردد.

    - امکانات و تاسیسات سرویس های بهداشتی باید از مزرعه فاصله داشته باشند تا از نشت آب های آلوده به مزرعه جلوگیری به عمل آید.

    5- عملیات مزرعه داری
    استفاده از مواد کاشت
    -
    موادی که در کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرند باید عاری از عوامل بیماری زا باشند.
    - منبع مواد مورد استفاده در کشاورزی باید مشخص بوده و سوابق مربوط به آنها نگهداری شود
    .

    استفاده از آفت کش ها

    - مشخصات آفت کش های مورد استفاده برای تولید محصولات کشاورزی بویژه میوه ها و سبزیجات باید با دستورالعمل کودهای شیمیایی و آفت کش ها مطابقت داشته باشند.

    1- فقط افراد تایید شده و با تجربه اجازه دارند که عملیات استعمال آفت کش ها در مزرعه را انجام و یا بر آن نظارت نمایند.

    2- فقط از آفت کش های ثبت شده و مجاز می توان استفاده نمود.

    3- مقدار، زمان و تناوب مصرف آفت کش ها باید مطابق توصیه های شرکت تولید کننده که بر روی برچسب ذکر شده است و یا مطابق دستورالعمل کارشناس سلامت گیاهان باشد.

    4- افرادی که با آفت کش ها کار می کنند باید با جنبه های مختلف ایمنی و استفاده از آنها آشنایی داشته باشند.
    5
    -
    آفت کش ها باید همواره دارای برچسب واضح و خوانا بوده و در انبار مواد شیمیایی در بسته بندی نگهداری شوند. همچنین در فضای اطراف انبار باید علامت های هشدار مربوط به مواد شیمیایی خطرناک نصب شود.
    6
    -
    انهدام آفت کش ها  و ظروف حاوی آفت کش ها و بقایای آنها باید طبق دستورالعمل تولید کننده که روی برچسب ذکر شده است انجام شود.
    7
    -
    سوابق خرید، استعمال و انهدام آفت کش ها (گزارش ها، روش ها یا دستورالعمل ها باید نگهداری و در زمان ممیزی ارایه شوند.
    8
    -
    تجهیزات پاشش باید به خوبی نگهداری شوند به طوری که از شرایط مناسب تجهیزات برای استعمال و عماکرد و اجتناب از نشت های غیرضروری اطمینان حاصل گردد.
    9
    -
    کارکنان باید در مورد چگونگی استفاده صحیح از آفت کش ها آموزش دیده باشند. این آموزش ها باید به طور پیوسته در خصوص نحوه نگهداری از تجهیزات و روش های اثرگذار پاشش تکرار شوند.
    10
    -
    آفت کش هایی که قبل از استمال به مدت بیش از یک سال در انبار نگهداری شده اند نباید مورد استفاده قرار گیرند.
    11
    -
    برای مخلوط کردن و استعمال افت کش ها باید از آب با کیفیت استفاده شود تا خطر احتمال الودگی میکروبی محصول به حداقل برسد.
    12
    -
    محدودیت های دوره ای بخصوص در مقطع زمانی برداشت اولیه باید به دقت و با سختگیری مورد توجه قرار گیرند.
    13
    - از مخلوط کردن آفت کش ها باید اجتناب شود، مگر آنکه براساس توصیه تولید کننده یا طبق فرمولاسیون ساخت آن باشد.

    استفاده از کودها

    - برای پرورش محصولات کشاورزی بویژه سبزیجات از کودهای خام حیوانی و انسانی نباید استفاده نمود.

    - کودهای حیوانی باید در یک مکان محصور نگهداری و سپس ،فرآوری شوند. تجهیزاتی که با کودهای عمل آوری نشده در تماس بوده اند باید قبل از ورود به فضای تولید با آب پرفشار و یا بخار آب شسته و تمیز شوند.

    - کودهای حیوانی طبیعی همچون کود پرندگان یا سایر مواد ارگانیک را باید کاملا به کمپوست تبدیل و پس از آنکه دمای کمپوست پایدار شده و بوی نامطبوعی نداشت مورد استفاده قرارداد. کمپوست باید از نظر وجود فلزات سنگین آزمایش شود.

    ایجاد تماس مستقیم بین کودهای طبیعی و سبزیجات باید در حداقل باشد. این موضوع بویژه در دو هفته ی آخر عملیات و یا به عبارت دیگر حدود 14 روز قبل از برداشت کاملا رعایت شود.

    - کودها باید در انباری جدا از آفت کش ها و در فضای تمیز و خشک نگهداری شوند.

    - مجموعه ی کاملی از سوابق کودهای تهیه شده را باید نگهداری نمود. اطلاعات لازم شامل منبع مواد، جزییات روش های کمپوست سازی، نتایج آزمون میکروبی مواد مورد استفاده در کمپوست ، تاریخ ها، مقادیر و روش های استعمال و همچنین شخص مسئول این عملیات می باشد.

    استفاده از مواد شیمیایی زراعی دیگر- مواد شیمی زراعی همچون  پاک کننده ها ، ضدعفونی کننده ها، ترکیبات بهداشتی، مواد تنظیم کننده ی رشد گیاهان ، مکمل ها و سایر افزودنی ها باید با احتیاط و طبق دستورالعمل تولید کننده مورد استفاده قرار گیرند.
    - مواد شیمی زراعی باید در بسته بندی  های اصلی خود نگهئداری شده، برچسب آنها خوانا باشد و از کودها و آفت کش ها جدا نگهداری شوند
    .


    مدیریت آفت کش ها و بیماری ها

    - برنامه مدیریت آفات و بیماری ها باید با ذکر تاریخ، شرح وقایع و شرایط موجود در محل اجرا گردد.

    - سیستم پایش آفات و بیماری ها باید قابلیت پیش بینی مشکلات مربوط به آفات را داشته و از امکان اجرای تدابیر پیشگیرانه برخوردار باشد. هر آفت و یا بیماری آشکار شده باید به دقت تحت پایش قرار گیرد و تدابیر کنترلی ویژه برای حل مشکلات مربوط به نفوذ آفات باید حداقل یک بار اجرا شوند.

    برداشت

    - برداشت محصولات بویژه سبزیجات باید به سرعت و با حداقل آسیب و آلودگی ناشی از خاک، کمپوست، عوامل میکروبی بیماری زا، کودها یا آفت کش ها انجام گیرد.

    - محصولات برداشت شده باید به سرعت خنک شوند. بلافاصله و در کمترین زمان ممکن از زیر نور مستقیم خورشید به جای سایه منتقل شوند.

    - سبزیجاتی مثل کاهو که معمولا به صورت خام مصرف می شوند، باید برای از بین رفتن عوامل آلاینده یک فرآیند شستشو را تحمل نمایند.

    - امکانات شستشو باید کامل بوده و از عوامل آب  و هوایی در امان باشند.

    - آب مورد استفاده برای شستشوی سبزیجات باید عاری از عوامل میکروبی بیماری زا و با رعایت توصیه های زیر باشد:

    1-جهت شستشوی سبزیجات فقط از آب قابل شرب استفاده نمود.

    2- آب مخزن شستشو باید در فواصل کم تخلیه و جایگزین شود.

    3- در صورت استفاده از ترکیبات ضدعفوتی کننده، مقدار این ترکیبات باید طبق دستورالعمل تولید کننده که روی برچسب ذکر شده است باشد.

    - اگر در فرایند ضدعفونی بهداشتی آب از کلر استفاده می شود، هموار باید توجه داشت که غلظت کلر آب ، عاری از کلر آزاد (قادر به واکنش) باشد.نمونه های پایش غلظت کلر باید حداقل هر یک ساعت یک بار تهیه گردند.

    - سطح سبزیجات باید قبل از بسته بندی خشک شده باشد.

    بسته بندی

    - کارکنان واحد بسته بندی باید قبل از کار با سبزیجات دست های خود را شسته و  ضدعفونی نمایند.

    کارکنان واحد بسته بندی باید در هنگام بسته بندی سبزیجات از خوردن، آشامیدن و سیگارکشیدن پرهیز نمایند، زیرا امکان دارد که میکروبها از دهان آنه به محصول سرایت نماید. باید در هنگام انجام عملیات بسته بندی از دستکش و پیش بندهای پلاستیکی استفاده کنند.

    خطوط و ماشین آلات بسته بندی باید قبل از بسته بندی محصولات طبق دستوالعمل روش های تعیین شده شستشو و ضدعفونی شوند.

    ظروف بسته بندی و صندوق های حاوی محصولات بویژه سبزیجات برداشت شده باید به طور جداگانه بر روی پالت و به دور از مواد آلاینده ای همچون کودها و آفت کش ها نگهداری شوند.

    محل بسته بندی باید از سرویس های بهداشتی کاملا مجزا بوده و تمیز نگهداری شود.این محل باید بخوبی تهویه شده و عاری از هرگونه بوهای نامطبوع باشد. - تمام محصولات بسته بندی شده باید در بسته های تمیز و کیسه های یک بار مصرف بسته بندی شده باشند. مواد بسته بندی مانند کیسه های پلاستیک باید از دسترس جوندگان، پرندگان، حیوانات مزرعه و خطرهای فیزیکی و شیمیایی در امان باشند.
    - محصولات باید در اندازه های تعیین شده جزیی یا کلی بسته بندی و ارسال شوند. هر بسته باید مطابق ضوابط قانونی برچسب گذاری شده و این برچسب ها باید خوانا باشند
    .

    انبار سرد

    - انبارها باید بهداشتی و عاری از ضایعات گیاهی فاسد و هر گونه بوهای نامطبوع باشند.

    - محصولات بویژه سبزیجات باید بلافاصله پس از بسته بندی در اتاق سرد انبار شوند. شرایط تجهیزات سرمازایی باید مناسب بوده و دمای انبار به طور منظم کنترل و سوابق آن نگهداری شود.دمای توصیه شده برای انبار سرد 5 تا 10 درجه ی سانتی گراد و رطوبت نسبی 95 تا 99 درصد است.

    - هنگامی که از سیستم سرمازایی با جریان هوا استفاده می شود، سیستم هوارسانی باید بخوبی بازرسی و نگهداری شده و اطمینان حاصل شود که هوای در جریان  پاکیزه و عاری از عوامل بیماری زا است.

    - آب مورد استفاده برای سیستم سرمازایی که برای تهیه ی یخ از آن استفاده می شود باید فاقد آلایند های بیماری زا باشد. توصیه می شود از آب ضدعفونی شده با کلر استفاده شده و حداقل هر یک ساعت یک بار برای کنترل آلودگی کلر، نمونه گیری انجام شود.

    - تجهیزات سرمازایی باید تمیز شده و به طور مرتب مورد بازرسی قرار گیرند. تعمیر و نگهداری تجهیزات و استفاده از روش های بهداشتی مناسب برای اطمینان از ایمنی آنها الزامی است.

    6- مدیریت مزرعه

    سوابق مزرعه

    - شناسایی مزرعه باید با ابزار تائید شده انجام شود.

    - تمام سوابق مزرعه باید طبق ضوابط به روزرسانی شوند.

    - سوابقی که به روزرسانی شده اند، باید برای مدت دوسال نگهداری شوند.مزارع جدید برای دریافت اعتبارگذاری، باید سوابق مزرعه را حداقل به مدت سه ماه تکمیل نمایند.

    سوابق مربوط به آنالیزهای آزمایشگاه و برآورده کردن قواعد استاندارد باید طبق قوانین دپارتمان کشاورزی نگهداری شوند.

    قابلیت ردیابی

    - هر یک از بسته بندی هایی که از مزرعه ارسال می شوند باید قابل ردیابی باشند.( دارای شماره سری، نام مزرعه، تاریخ برداشت و...)
    - سوابق تمام محصولاتی که از مزرعه ارسال شده باید نگهداری شود
    .

     

    آموزش کارکنان

    سوابق مربوط به آموزش کارکنان باید نگهداری شوند.

    مدیریت آب

    آب علاوه بر آنکه برای رشد محصولات حیاتی است همچنین محیط مناسبی را برای رشد میکروارگانیزم ها فراهم می آورد.در طول رشد و پس از برداشت محصولات آب برای آبیاری، کودپاشی، استعمال آفت کش ها، آماده کردن خاک، شستشو، خنک کردن، یخ زدن، شستشوی تجهیزات و وسایل مورد استفاده قرار می گیرد.همیشه باید توجه داشت که آب در تماس با محصولات باید عاری از عوامل میکروبی باشد.

    آب آبیاری
    کیفیت و ایمنی آب مورد استفاده برای آبیاری تعیین کننده ی کیفیت و ایمنی محصولات فرآوری  شده است.ایمنی آب به منبع آن بستگی دارد.
    عوامل بیماری زا قادرند از طریق آب زه کشی کودهای حیوانی و محل فرآوری محصولات دامی با سیستم های فاضلاب شهری و یا بطور مسنقیم توسط حیوانات وحشی به آب آبیاری وارد شوند. بارندگی بیش از اندازه، کودهای حیوانی یا ضایعات انسانی می توانند موجب افزایش احتمال بروز آلودگی شوند
    .

    آب های زیر زمینی

    احتمال بروز آلودگی در این نوع آب ها که با عبور از بین لایه های زمین تصفیه می شوند کم است.احتمال بروز آلودگی در آب چشمه نیز هنگامی که بصورت مستقیم مورد استفاده قرار می گیرد پایین است.برای نگهداری از آب چشمه باید در اطراف آن دیوارهایی با مصالح مناسب ساخته شود.

    آب های سطحی

    تالاب ها، جویبارها و رودخانه ها به آسانی می توانند از راه پساب مدفوع حیوانات ، کودهای حیوانی و یا سیستم های ناقص فاضلاب و همچنین بر اثر ورود حیوانات اهلی و وحشی به داخل آنها آلوده شوند.برای جلوگیری ورود پساب زه کشی به داخل آب مورد استفاده باید مسیر پساب ها بطور مکرر بازدید شوند.

    اصلاح عملیات مدیریت آب

    پاسخ سوالات زیر می تواند در اصلاح عملیات آب بسیار اثرگذار باشد:

    1- منبع آب آبیاری چیست؟

    2- کدام روش آبیاری استفاده می شود؟

    3- آیا آب مورد استفاده بطور ادواری از نظر کیفیت میکروبی آزمایش می شود؟

    4- آیا آب با ماده ی بهداشتی ضدعفونی می شود؟

    5- آیا روشی جهت تشخیص ناکافی بودن سطح ماده ی ضدعفونی کننده وجود دارد؟

    6- اگر از یخ استفاده می شود آیا کیفیت میکروبی آن آزمایش می شود؟

    برنامه ایمنی مواد غذایی

    طرح و برنامه ی توسعه یافته برای ایمنی عملیات کشاورزی همانند یک نقشه ی راه، از ریسک ها و مخاطراتی که ایمنی مواد غذایی را به خطر می اندازند خواهد کاست.

    یک برنامه جامع تامین ایمنی مواد غذایی در مزرعه شامل توصیف و تشریح تما م جنبه ها و روشهای تولید، فرآوری همچون مدیریت کودهای حیوانی، مدیریت آب، جابجایی محصول، تمیز کردن و اصول رعایت بهداشت، آموزش کارکنان و مدیریت بحران است.

    توسعه ی برنامه ایمنی مواد غذایی

    بهترین راه برای شروع توسعه ی یک برنامه ی ایمنی مواد غذایی بازنگری جریان عملیات تولید به ترتیب زیر است:

    1- ابتدا فهرستی از مراحل اولیه ی آماده سازی تا بسته بندی نهایی و جابجایی محصول تهیه می شود.

    2- در هنگام ارزیابی مراحل مذکور، شناسایی نقاطی که احتمالا بر کیفیت وایمنی محصول اثر گذار خواهند بود از اهمیت زیادی برخوردار است.

    3- چگونگی اندازه گیری یا پایش ریسک را باید شناسایی و تعیین نمود. در این زمینه فرم های ممیزی و بازرسی گوناگون و متنوعی وجود دارد.

    4- پس از آنکه مشکلات تهدید کننده ی ایمنی مزرعه شناسایی شدند، مرحله بعدی اصلاح عملیات برای کاهش یا حذف این ریسک ها خواهد بود. با تمرکز نمودن بر انجام اصلاحات علاوه بر این که ریسک ها کاهش پیدا می کنند انجام عملیات از دیدگاه اقتصادی نیز تسهیل خواهد گردید.

    5- هنگامی که برای کاهش ریسک های مربوط به آلودگی اقدامی به عمل می آید باید تغییرات بوجود آمده در تمام مراحل مستند سازی شوند.

    مزایای برنامه ی ایمنی مواد غذایی

    1- آماده کردن نقشه عملیاتی راه برای کاهش ریسک های مربوط به ایمنی مواد غذایی

    2- ارائه ی مکانیسمی مناسب برای پایش اثر گذاری تغییرات و اصلاح ایمنی و کیفیت

    3- فراهم آوردن ساختاری یکپارچه که ارزیابی عملیات را ممکن می نماید.

     4- فرایند مستندسازی برای محصولات گوناگون و تغییرات به وجود آمده در عملیات فرآوری

    5- توزیع دستورالعمل مرجع بین تمام کارکنان در هنگام آموزش و در طول فصل کاری

    عملیات تولید غذای ایمن از دام

    خطرهای پرورش و فرآوری دام

    بسیاری از جنبه های مختلف تولید و فرآوری دام و حیوانات در معرض بروز ریسک های مربوط به عناصر بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی قرار دارند.توصیه های مربوط به عملیات خوب در اینجا شامل عناوین زیر است:

    1- کلیات مدیریت مزرعه

    2- مدیریت سلامت حیوانات

    3- مواد دارویی و بیولوژیکی مربوط به دامپزشکی

    4- تغذیه و آب دادن به حیوانات

    5- محیط زیست و زیر ساخت ها

    6- جابجایی حیوان و محصول

    1- کلیات مدیریت مزرعه
    الف- تعهدات قانونی: مزرعه داران باید از الزامات قانونی تولید دام مانند سوابق بیماری، شناسایی حیوان، انهدام لاشه و نگهداری از سوابق آگاهی کامل داشته باشند.
    ب- نگهداری سوابق : جهت رردیابی منشا بروز مشکل و حذف آن مراجعه به سوابق ضرورت پیدا می کند خصوصا در بیماری ها و خطر انتشار مواد شیمیایی ویا موارد ایمنی فیزیکی . از این رو باید سوابق زیر را تا جایی که امکان دارد نگهداری کنند:
    - جمعیت تمام حیوانات مزرعه (بصورت گروهی یا انفرادی)
    - گردش حیوانات در اطراف موسسه
    -
    تغییر در رژیم تغذیه یا سلامت و سایر تغییرات مدیریتی که ممکن است صورت گیرد.
    - منبع تهیه و نحوه ی استفاده از علوفه ، داروها، مواد ضدعفونی کننده، علف کش ها و سایر مواد مصرفی در مزرعه
    -
    بیماری ها، عفونت ها، حیوانات بیمار یا آلوده وتلفات شناخته شده با ذکر جزییات مانند تاریخ ها، تشخیص ها، اقدامات درمانی و نتایج به دست آمده.
     ج- شناسایی حیوان: شناسایی حیوانات و امکان ردیابی آنها ابزار مهمی در ایمنی مواد غذایی و بهبود مدیریت محسوب می شوند
    .

     

    د- بهداشت و پیشگیری از بیماری ها- کاهش تماس بین حیوانات سالم و حیواناتی که احتمال سرایت بیماری یا آلودگی از آنها وجود دارد.
    - حفظ بهداشت و ایمنی در تمام ساختمان ها و امکانات
    -
    اطمینان از سلامت تمام کارکنان مزرعه و اجرای روش های کاری بهداشتی- در نظر گرفتن تدابیر مناسب برای پیشگیری از انتقال آلودگی و استفاده از ورودی های مناسب- این مطلب تا کنون 4 بار بازدید شده است.

    منبع
    برچسب ها : استفاده ,شوند ,نگهداری ,مزرعه ,مواد ,بسته ,بسته بندی ,مورد استفاده ,نگهداری شوند ,ایمنی مواد ,استفاده قرار ,محصولات بویژه سبزیجات ,دستورالعمل تولید کننده ,محصولات کشاورزی بویژه ,
    عملیات کشاورزی خوب

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر